90’lı yıllardan itibaren büyük bir ivme kazanarak artmaya başlayan Sınırda Kişilik Bozukluğu Borderline , psikanalitik terapi ya da Bilişsel Davranışçı Terapi gibi klasik terapi yöntemleriyle istendik seviyede iyileştirilemiyordu. Tam da bu noktada, kendisi de bir Borderline hastası olan Psikilog Marsha Linehan’ın Diyalektik Davranışçı Terapi kuramı çıkageldi. Binlerce yıllık diyalektik kavramını terapilere uygulayan bu kuram başta Borderline olmak üzere pek çok psikolojik rahatsızlığa çözüm olabiliyordu. Sizler için aşağıda, ülkemizde pek bilinmeyen ve uygulanmayan bu terapi yöntemini ve bu yöntemin borderline’a bakışını, geliştiricileri tarafından hazırlanmış harika bir makaleyle tanıtmaya çalıştım. Makalenin Türkçe çevirisi bana ait olup, sizlere faydalı olmasını umuyorum. İyi okumalar.

Diyalektik Davranışçı Terapi
Borderline Kişilik Bozukluğunun tedavisi oldukça zordur (Linehan 1993a). Hastaları terapide tutmak zordur, terapötik çabalarımıza sıklıkla yanıt vermezler ve özellikle intihar davranışı belirdiğinde terapiste ajitasyonları yüksek seviyelere ulaşır.

Diyalektik Davranış Terapisi, bu zor hasta grubunu iyimser ve terapistin moralini koruyan bir şekilde tedavi etmek için özel olarak geliştirilmiş yenilikçi bir tedavi yöntemidir. Bu teknik Seattle’daki Washington Üniversitesi’nden Marsha Linehan tarafından tasarlanmış ve etkinliği kontrollü bir çalışmada gösterilmiştir.

Sınırda Kişilik Bozukluğu Borderline
Diyalektik Davranış Terapisi, borderline kişilik bozukluğunun biyo-sosyal teorisine dayanır. Linehan, bozukluğun, ‘Geçersiz Kılınan Çevre’ olarak adlandırdığı belirli bir çevre koşulları altında büyüyen duygusal açıdan savunmasız bir bireyin olduğunu varsayar. Bu anlamda ‘duygusal açıdan savunmasız’ kişi, otonom sinir sistemi nispeten düşük stres seviyelerine aşırı tepki gösteren ve stres giderildikten sonra taban çizgisine dönmesi normalden uzun süren kişidir. Bunun biyolojik bir zayıflığın sonucu olduğu ileri sürülmektedir.

‘Geçersiz Ortam’ terimi esas olarak, büyüyen çocuğun kişisel deneyimlerinin ve tepkilerinin hayatındaki önemli kişiler tarafından “geçersiz kılındığı” bir durumu ifade eder. Çocuğun kişisel iletişimi, gerçek duygularının doğru bir göstergesi olarak kabul edilmemiştir. Kabul edilse bile geçerli koşula uygun olmadığı öğretilmiştir. Ayrıca, Geçersiz Ortam, özgüven çerçevisende yüksek değer verme eğilimi ile karakterize edilir. Bu alanlardaki olası zorluklar çevre tarafından kabul edilmez ve problem çözmenin kolay olduğu ima edilir. Çocuğun beklenen standarda göre yapamaması, bu nedenle motivasyon eksikliğine veya karakterinin başka bir olumsuz özelliğine atfedilir.

Linehan, “duygusal açıdan savunmasız bir çocuğun böyle bir ortamda belirli sorunlarla karşılaştığında borderline olması beklenebilir” der. Ne duygularını doğru bir şekilde etiketleme ve anlama fırsatına sahip olacak; ne de olaylara verdiği yanıtlara güvenmeyi öğrenebilecektir. Bu, zor veya stresli durumlarla başa çıkmasını güçleştirir çünkü bu tür sorunların gerçekliği zaten kabul edilmez.

Bu durumda nasıl hissetmesi gerektiğine dair belirtileri ve problemlerini onun için çözmesi için diğer insanlara bakması beklenebilir. Bununla birlikte, başkaları üzerinde yapmasına izin verilen taleplerin ciddi şekilde kısıtlanması eğilimi, bu ortamın doğasındadır. Çocuğun davranışı, daha sonra, duygularını kabul ettirmek için, karşıt duygusal engellemenin kutupları ile kabullenme ve aşırı duygu göstergeleri arasında salınabilir.

Linehan, bu durumun bir sonucunun duyguları anlama ve kontrol etmede başarısız olacağını; ‘duygu modülasyonu’ için gerekli becerileri öğrenememe ile sonuçlanacağını öngörür. Bireylerin duygusal kırılganlığı göz önüne alındığında, Sınırda Kişilik Bozukluğunun tipik semptomlarını üretmek için Geçersiz Ortam ile işlemsel bir şekilde bir araya gelen bir ‘duygusal düzensizlik’ durumu ile sonuçlandığı varsayılmaktadır.

Borderline’lı hastalar sıklıkla çocuklukta cinsel istismar öyküsü anlatır. Linehan, bu teorinin henüz ampirik kanıtlarla desteklenmediğini, ancak tekniğin değerinin teorinin doğru olmasına bağlı olmadığını söyler.